Spis treści
Karta kierowcy jest dokumentem identyfikacyjnym służącym do gromadzenia danych o czynnościach wykonywanych przez kierowcę. Co do zasady i zgodnie z przepisami, karta kierowcy powinna pozostać w czytniku tachografu przez cały okres aktywności pojazdu, za wyjątkiem ściśle określonych przypadków, które omawiamy w tym artykule.
Zgodnie z przepisami rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014, regulującym kwestie tachografów stosowanych w transporcie drogowym, karta kierowcy jest imienna, a każdy kierowca może posiadać nie więcej niż jedną ważną kartę kierowcy i jest uprawniony do posługiwania się jedynie swoją własną imienną kartą kierowcy. Istnieje zakaz posługiwania się kartą uszkodzoną lub kartą, której okres ważności upłynął.
Wyjęcie karty z tachografu – kiedy jest dopuszczalne?
W świetle zapisów powyższego rozporządzenia, kierowanie pojazdem wyposażonym w tachograf cyfrowy wymaga, żeby karta kierowcy była stosowana w każdym dniu wykonywania przewozu. Karta kierowcy powinna zostać umieszczona w czytniku tachografu cyfrowego w momencie przejęcia pojazdu i pozostawać w czytniku przez cały okres aktywności zawodowej. Istnieją jednak ściśle określone sytuacje, w których jej wyjęcie jest dopuszczalne, a w niektórych przypadkach obligatoryjne.
1. Zakończenie dziennego okresu pracy – po zakończeniu wykonywania przewozu oraz wszelkich czynności roboczych w danym dniu, kierowca jest uprawniony do wyjęcia karty, jeżeli oddala się od pojazdu. W sytuacji, gdy pojazd przejmuje inny kierowca lub osoby trzecie, wyjęcie karty jest obowiązkowe. Działanie to zapobiega nieuprawnionemu użyciu dokumentu oraz błędnemu rejestrowaniu aktywności, np. przemieszczania pojazdu przez inną osobę na konto zalogowanego kierowcy.
2. Rozpoczęcie wydłużonego okresu odpoczynku – w przypadku odbierania odpoczynku dobowego lub tygodniowego poza pojazdem, kierowca ma prawo wyjąć kartę z czytnika. Praktyka ta pozwala na zachowanie ciągłości prawidłowych zapisów (poprzez późniejsze manualne wprowadzenie okresu odpoczynku) oraz chroni dokument przed dostępem osób nieuprawnionych w czasie nieobecności kierowcy. Jeżeli odpoczynek jest odbierany w kabinie odpowiednio doposażonego pojazdu, karta może pozostać w tachografie.
3. Zmiana obsługiwanego pojazdu – jeżeli w trakcie dziennego okresu pracy kierowca zostaje skierowany do obsługi innego pojazdu wyposażonego w tachograf cyfrowy, ma on obowiązek wylogowania karty z dotychczasowego urządzenia i umieszczenia jej w czytniku nowego pojazdu. Niedopełnienie tego obowiązku prowadzi do braku spójności danych i uniemożliwia prawidłową weryfikację czasu pracy.
4. Kontrola drogowa oraz obligatoryjny odczyt danych – wyjęcie karty z tachografu może być podyktowane koniecznością pobrania z niej danych. Sytuacja taka zachodzi m.in. podczas kontroli drogowej realizowanej przez uprawnione organy (np. przez Inspekcję Transportu Drogowego, Policję) lub podczas rutynowego, wewnętrznego zaczytywania danych w przedsiębiorstwie transportowym. Zgodnie z przepisami rozporządzenia Komisji (UE) nr 581/2010 w sprawie maksymalnych okresów na wczytanie odpowiednich danych z jednostek pojazdowych oraz kart kierowców, odczyt danych z karty kierowcy musi być dokonywany okresowo, nie rzadziej niż raz na 28 dni.
Karta kierowcy poza tachografem – jakie kary przewiduje prawo?
Jeśli kierowca zostanie przyłapany na jeździe bez karty kierowcy w sytuacji, która tego wymaga, musi liczyć się z poważnymi konsekwencjami. Kierującemu grozi nie tylko mandat, ale również utrata prawa jazdy na 3 miesiące oraz dopisanie punktów karnych, a przewoźnikowi kary administracyjne.
Kary dla Kierowcy:
- Mandat karny: Za nierejestrowanie wskazań tachografu kierowcy grozi mandat w wysokości 2000 zł, który może być jeszcze wyższy w przypadku kumulacji z innymi naruszeniami.
- Zatrzymanie prawa jazdy: w przypadku jazdy bez karty przez określony czas w trakcie dziennego okresu prowadzenia pojazdu, prawo jazdy jest zatrzymywane w trybie administracyjnym na 3 miesiące.
- Użycie cudzej karty: jazda na karcie należącej do innej osoby skutkuje mandatem karnym w wysokości 2000 zł i kwalifikowana jest jako fałszowanie danych.
Dla Przedsiębiorcy:
- Kara finansowa: do 2000 zł za nierejestrowanie aktywności na karcie.
- Kara łączna: w przypadku kontroli sumującej naruszenia (np. brak wpisów, niewłaściwe użytkowanie), przewoźnik może otrzymać karę rzędu nawet 5000 zł i więcej, co może skutkować wszczęciem procedury weryfikacji dobrej reputacji firmy transportowej.
Wyjątki i sytuacje awaryjne
Co do zasady, karta kierowcy musi pozostawać w tachografie, a wyjęcie jej jest dozwolone tylko w przypadku kradzieży, zagubienia, uszkodzenia lub wadliwego działania karty. W takiej sytuacji kierowca może prowadzić pojazd maksymalnie przez 15 dni kalendarzowych.
W tym okresie jego praca musi być bezwzględnie dokumentowana za pomocą codziennych wydruków z tachografu. Należy na nich ręcznie opisać swoje aktywności, nanieść dane personalne, podpisać się i uzupełnić czas rozpoczęcia oraz zakończenia prac.
Artykuł ma charakter informacyjny i przedstawia stan prawny na dzień publikacji lub ostatniej aktualizacji. Nie stanowi porady prawnej – w swojej sprawie skonsultuj się z prawnikiem.
