AI zamiast prawnika w prawie transportowym – realna pomoc czy przekleństwo? Kara za opóźniony rozładunek

W nowym cyklu poświęconym korzystaniu z AI w sprawach wymagających pomoc prawnej, podajemy przykład zapytania wraz z odpowiedzią udzieloną przez sztuczną inteligencję, którą analizujemy pod kątem zgodności z obowiązującymi przepisami. Rozpoczynamy od sprawy dotyczącej możliwości nałożenia noty obciążeniowej na przewoźnika, który spóźnił się na rozładunek. 

Coraz więcej przedsiębiorców traktuje narzędzia wykorzystujące sztuczną inteligencję jako pomoc w sprawach prawnych. Jako eksperci w tej dziedzinie nie mamy wątpliwości, że takie postępowanie może przynieść zainteresowanemu więcej szkody niż pożytku, a na dowód prezentujemy konkretne zapytania i punktujemy błędy w wygenerowanych na nie odpowiedziach. 

Zapytanie: wystawienie noty obciążeniowej w związku z opóźnieniem

Powyższa odpowiedź jest nieprawidłowa – dlaczego?

AI nie wziął pod uwagę kluczowej kwestii. Zgodnie z art. 41 Konwencji CMR, wszelkie klauzule w zleceniu, które są sprzeczne z konwencją, są z mocy prawa nieważne. Orzecznictwo sądowe w Polsce i w Europie jest w tej kwestii bardzo spójne: ryczałtowe kary umowne za opóźnienie w dostawie są sprzeczne z systemem odpowiedzialności przewidzianym w CMR. Oznacza to, że zapis o „50 Euro za każdą godzinę” z prawnego punktu widzenia po prostu nie obowiązuje. 

Konwencja CMR przewiduje odpowiedzialność za opóźnienie, ale na zupełnie innych zasadach. Zgodnie z art. 23 ust. 5 CMR, w razie opóźnienia dostawy przewoźnik jest zobowiązany zapłacić odszkodowanie tylko wtedy, gdy zleceniodawca udowodni, że z tego tytułu wynikła rzeczywista szkoda. 

Gdyby pytający skierował takie pytanie do prawnika, dowiedziałby się o zastrzeżeniach wynikających z zapisów Konwencji CMR. Ponadto, specjalista wskazałby, jaka dokumentacja jest potrzebna, by móc zgodnie z prawem obciążyć przewoźnika opłatą z tytułu opóźnienia. 

Dlaczego nie warto korzystać z porad prawnych generowanych przez AI?

Orzecznictwo polskich sądów krytycznie podchodzi do wykorzystywania narzędzi AI również w trakcie procesów wskazując, że: 

• bardzo łatwo zweryfikować pismo sporządzone przez AI;
• algorytmy „nie stanowią profesjonalnej pomocy prawnej” i przy aktualnym stanie technologii nie mogą jej zastąpić;
• osoby korzystające z AI zamiast prawnika są obciążone pełnym ryzykiem procesowym – sądy nie będą „naprawiać” błędów generowanych przez AI;
• modele AI mają skłonność do „halucynacji”, tj. generowania odpowiedzi zawierających nieprawdziwe lub wprowadzające w błąd informacje, prezentowane jako fakty;
• wygenerowane treści często nie mają związku z przedmiotem sprawy, a także zawierają odwołania do tez czy wyroków, które nie istnieją w rzeczywistości; 
• strony mają obowiązek aktywnie dbać o swoje sprawy, w tym posiadać wiedzę w zakresie prawa procesowego, której brak może skutkować przegraną. 

AI nie zastąpi prawnika 

Podsumowując, choć narzędzia oparte na sztucznej inteligencji kuszą szybkością i łatwym dostępem, w skomplikowanych sprawach prawnych – takich jak prawo transportowe i przepisy Konwencji CMR – ich zastosowanie bywa niezwykle ryzykowne. Jak udowadnia nasz przykład z karą za opóźniony rozładunek, AI potrafi całkowicie zignorować nadrzędne przepisy, narażając przedsiębiorcę na stosowanie nieważnych klauzul i straty finansowe. Co więcej, polskie sądy otwarcie krytykują opieranie się na algorytmach, obciążając pełnym ryzykiem procesowym osoby, które zaufały „halucynującej” technologii. Sztuczna inteligencja nie poniesie odpowiedzialności za wygenerowane błędy – dlatego w obronie własnych interesów warto zdać się na wiedzę, doświadczenie i krytyczne myślenie profesjonalnego pełnomocnika.