Badania okresowe kierowcy – co 5 lat, a po 60. roku życia co 30 miesięcy

Badania okresowe kierowcy zawodowego powtarzasz co pięć lat, a po ukończeniu 60 lat co 30 miesięcy. Ten sam rytm obowiązuje przy badaniu lekarskim i psychologicznym. Bez ważnych orzeczeń kierowca nie może wykonywać przewozu drogowego, a przewoźnik ryzykuje karę przy każdej kontroli. Poniżej znajdziesz zasady skierowania i zakres badań. Wyjaśniamy też, kto za nie płaci i jak odwołać się od niekorzystnego orzeczenia.

Jak często kierowca wykonujący przewóz drogowy podlega badaniom lekarskim?

Kierowca wykonujący przewóz drogowy podlega badaniom lekarskim co pięć lat do ukończenia 60. roku życia. Po sześćdziesiątce badanie powtarza co 30 miesięcy. Pytanie, jak często kierowca wykonujący przewóz drogowy podlega badaniom lekarskim, ma więc dwie odpowiedzi zależne od wieku. Pierwsze badanie odbywa się przed rozpoczęciem pracy za kierownicą. Kolejny termin liczysz od daty wydania orzeczenia. Orzeczenie może jednak wskazać krótszy termin, gdy stan zdrowia wymaga częstszej kontroli. Wtedy obowiązuje data wpisana przez lekarza. Granica 60 lat zmienia rytm przy kolejnym badaniu. Kierowca po sześćdziesiątce otrzymuje przy najbliższym orzeczeniu termin 30-miesięczny. Pierwsze badanie przed zatrudnieniem to badanie wstępne. Bez niego przewoźnik nie może dopuścić kierowcy do pracy, nawet na jeden kurs próbny.

Badania psychologiczne mają identyczny harmonogram. Najprościej planować oba badania na ten sam dzień. Jeden termin w kalendarzu kadr ogranicza ryzyko przeoczenia. Przy kilkunastu kierowcach przyda się arkusz z datami ważności orzeczeń i przypomnieniem na dwa miesiące przed końcem terminu.

Badania okresowe kierowców – kogo dotyczy obowiązek?

Badania okresowe kierowców obejmują każdego kierowcę wykonującego przewóz drogowy. Rodzaj pojazdu nie zmienia tej zasady. Obowiązek dotyczy kierowców ciężarówek i autobusów, a także kierowców busów do 3,5 t. Nie ma też znaczenia, czy firma wozi towar za wynagrodzeniem, czy na potrzeby własne. Przewóz drogowy obejmuje oba rodzaje działalności. Zasada jest taka sama w kraju i w transporcie międzynarodowym.

Obowiązek obejmuje także przedsiębiorcę, który osobiście prowadzi pojazd. Jednoosobowa firma transportowa nie ma tu żadnej ulgi. Właściciel sam organizuje swoje badania i przechowuje orzeczenia na wypadek kontroli. Jeśli dopiero planujesz, jak założyć własną firmę transportową, uwzględnij badania w harmonogramie startu. Bez nich nie wyjedziesz w pierwszy kurs.

Podobnie wygląda współpraca z kierowcą na kontrakcie B2B. Taki kierowca również musi mieć ważne orzeczenia. Przewoźnik zlecający mu kursy sprawdza ich ważność przed pierwszym wyjazdem. Kopie orzeczeń trzymaj w dokumentacji współpracy. Inspektor zapyta o nie niezależnie od formy umowy.

Badanie lekarskie kierowcy – co sprawdza lekarz?

Badanie lekarskie kierowcy ustala, czy stan zdrowia pozwala bezpiecznie prowadzić pojazd i pracować na stanowisku kierowcy. Przeprowadza je lekarz z uprawnieniami do badań profilaktycznych pracowników oraz do badań kierowców. Zwykły lekarz rodzinny nie wyda takiego orzeczenia. Lekarz ocenia ogólny stan zdrowia i zwraca uwagę na schorzenia groźne za kierownicą. Najczęściej sprawdza:

• wzrok, w tym ostrość widzenia, pole widzenia, widzenie zmierzchowe i rozpoznawanie barw,
• słuch i narząd równowagi,
• układ krążenia, układ nerwowy oraz sprawność narządu ruchu,
• choroby przewlekłe, np. cukrzycę, a także leki i substancje wpływające na prowadzenie pojazdu.

Lekarz może skierować Cię do okulisty lub neurologa. Czasem zleca też konsultację laryngologiczną. Może też zlecić dodatkowe badania, np. EKG albo badanie poziomu cukru. Wynik konsultacji trafia do dokumentacji i wpływa na orzeczenie. Okulary lub soczewki nie dyskwalifikują kierowcy. Lekarz wpisuje wtedy obowiązek ich noszenia. Podobnie jest z cukrzycą leczoną insuliną. Choroba nie wyklucza automatycznie z zawodu. Lekarz ocenia stabilność leczenia i może skrócić termin kolejnej wizyty. Badanie kończy się orzeczeniem o braku przeciwwskazań lub o ich istnieniu. Orzeczenie otrzymuje kierowca, a przewoźnik przechowuje jego kopię.

Badania psychologiczne kierowcy

Badanie psychologiczne sprawdza sprawność psychomotoryczną i odporność na stres, a badanie lekarskie kierowcy ocenia stan zdrowia. Oba są obowiązkowe i oba kończą się osobnym orzeczeniem. Psycholog ocenia uwagę i spostrzegawczość. Bada też dojrzałość emocjonalną oraz zachowanie w sytuacjach trudnych.

Badanie składa się z trzech etapów. Najpierw psycholog przeprowadza wywiad i prosi o wypełnienie kwestionariusza. Potem kierowca rozwiązuje testy uwagi i myślenia. Na końcu wykonuje próby na aparaturze. Sprawdzają one czas reakcji i koordynację wzrokowo-ruchową. Mierzą też widzenie zmierzchowe, wrażliwość na olśnienie oraz ocenę prędkości i odległości. Całość trwa zwykle około półtorej godziny. Na badanie przyjdź wypoczęty, z dokumentem tożsamości i okularami, jeśli ich używasz. Zmęczenie po nocnym kursie obniża wyniki testów aparaturowych. Badanie prowadzi psycholog z uprawnieniami do badań w zakresie psychologii transportu. Wynik poznajesz zwykle tego samego dnia. Orzeczenie stwierdza brak przeciwwskazań psychologicznych albo ich istnienie. Negatywny wynik nie zamyka drogi do zawodu. Możesz złożyć wniosek o ponowne badanie i przystąpić do niego po przygotowaniu.

Skierowanie na badania lekarskie kierowcy zawodowego – co musi zawierać?

Skierowanie na badania lekarskie kierowcy zawodowego wystawia przewoźnik zatrudniający kierowcę. Bez skierowania lekarz nie przeprowadzi badania okresowego. Dokument musi jasno określać cel badania. Wpisz w nim:

• dane kierowcy i rodzaj badania, np. okresowe albo kontrolne,
• stanowisko pracy z dopiskiem, że chodzi o badania kierowcy wykonującego przewóz drogowy,
• czynniki szkodliwe i uciążliwe, np. pracę w nocy, drgania, hałas oraz wymuszoną pozycję ciała,
• dane przewoźnika i podpis osoby upoważnionej.

Precyzyjny opis stanowiska ma realne znaczenie. Lekarz dobiera zakres badania do warunków pracy. Ogólne określenie „kierowca” bez czynników szkodliwych prowadzi do zbyt wąskiego badania. Przedsiębiorca jeżdżący osobiście wystawia skierowanie sam sobie albo zgłasza się do uprawnionego lekarza z odpowiednim wnioskiem. Skierowanie na badanie psychologiczne przygotowujesz osobno.

Gdzie wykonać badania kierowcy i ile trwa wizyta?

Badanie lekarskie wykonasz w przychodni medycyny pracy, a psychologiczne w pracowni psychologii transportu. Obie placówki muszą mieć uprawnienia do badań kierowców. Wiele ośrodków oferuje oba badania pod jednym adresem. Taki wybór skraca czas nieobecności kierowcy w trasie. Wizyta lekarska trwa od kilkudziesięciu minut do dwóch godzin. Czas zależy od liczby konsultacji specjalistycznych. Orzeczenie wydawane jest zwykle od ręki. Opóźnienie pojawia się wtedy, gdy lekarz czeka na wynik dodatkowego badania. Termin wizyty umów z wyprzedzeniem, bo w okresach urlopowych kolejki się wydłużają.

Orzeczenie lekarskie – jakie dane zawiera i jak je przechowywać?

Orzeczenie zawiera dane kierowcy, wynik badania i datę następnej wizyty. Lekarz wpisuje też ograniczenia, np. obowiązek jazdy w okularach. Kierowca otrzymuje oryginał. Przewoźnik przechowuje kopie orzeczeń lekarskich i psychologicznych przez cały okres zatrudnienia. Prowadzi także dokumentację wszystkich badań. Po zakończeniu współpracy przekazuje kierowcy kopie jego orzeczeń. Dzięki temu nowy pracodawca szybko sprawdzi historię badań.

Porządek w dokumentacji ma znaczenie przy kontroli w siedzibie firmy. Inspektor porównuje listę kierowców z datami orzeczeń. Brak kopii traktuje jak brak badania. Elektroniczny rejestr z przypomnieniami eliminuje ten problem przy każdej wielkości floty.

Kto płaci za badania okresowe kierowców zawodowych?

Za badania okresowe kierowców zawodowych płaci przewoźnik. Obowiązek finansowania obejmuje badanie lekarskie i psychologiczne. Kierowca zatrudniony na umowę o pracę nie ponosi żadnych kosztów. Zachowuje też wynagrodzenie za czas badania. Przewoźnik nie może potrącić kosztu z jego pensji. Taki zapis w umowie o pracę jest nieskuteczny. Koszt dojazdu na badania pokrywa pracodawca jak przy podróży służbowej. Inaczej jest ze szkoleniem okresowym. Jego opłacenie zależy od decyzji przewoźnika.

Badania lekarskie kierowców zawodowych a medycyna pracy – czy trzeba robić je dwa razy?

Nie, badania lekarskie kierowców zawodowych zastępują okresowe badania pracownicze. Skierowanie kierowcy na badania lekarskie i psychologiczne spełnia obowiązki pracodawcy z Kodeksu pracy. Przewoźnik nie musi wysyłać kierowcy na osobne badania z medycyny pracy. Okresowe badania lekarskie kierowców zawodowych odbywają się przecież na zasadach Kodeksu pracy. Lekarz bada jednocześnie zdolność do pracy i zdolność do prowadzenia pojazdu.

Wątpliwości pojawiają się przy zmianie pracodawcy. Kierowca przychodzi z ważnym orzeczeniem z poprzedniej firmy. Część przewoźników przyjmuje je bez nowych badań. Organy kontrolne nie zawsze oceniały taką sytuację jednolicie. Bezpieczniej wysłać kierowcę na badania wstępne, gdy zmieniają się warunki pracy, np. z dystrybucji lokalnej na trasy międzynarodowe.

Badania kierowcy poza terminem – kiedy są obowiązkowe?

Badania kierowcy poza terminem są obowiązkowe po dłuższej chorobie oraz na wezwanie organu. Najczęstszy przypadek to badanie kontrolne po zwolnieniu lekarskim. Dodatkowe badanie przejdziesz w tych sytuacjach:

• niezdolność do pracy z powodu choroby trwała dłużej niż 30 dni,
• prowadziłeś pojazd po alkoholu lub po środku działającym podobnie,
• uczestniczyłeś w wypadku drogowym, w którym ktoś zginął lub został ranny,
• przekroczyłeś limit punktów karnych albo masz uzasadnione wątpliwości co do stanu zdrowia.

Po chorobie dłuższej niż 30 dni kierowca nie wraca za kierownicę bez badania kontrolnego. Skierowanie wystawia pracodawca, a lekarz ocenia zdolność do powrotu na trasę. Przykład z firmy przewozowej: kierowca wraca po sześciu tygodniach rehabilitacji kręgosłupa. Dyspozytor chce go od razu wysłać w trasę, bo orzeczenie okresowe jest ważne jeszcze dwa lata. To błąd. Ważność orzeczenia okresowego nie zastępuje badania kontrolnego. W pozostałych przypadkach skierowanie wydaje starosta, często na wniosek policji.

Co grozi za brak ważnych badań okresowych kierowcy?

Brak ważnych badań okresowych kierowcy oznacza karę administracyjną dla przewoźnika i zakaz dalszej jazdy dla kierowcy. Kierowca bez ważnych orzeczeń nie spełnia warunków wykonywania przewozu drogowego. Inspektor może przerwać kurs na miejscu kontroli. Przewoźnik odpowiada za dopuszczenie takiej osoby do pracy. Naruszenie wpływa też na ocenę jego dobrej reputacji. Osobną odpowiedzialność ponosi osoba zarządzająca transportem.

Kontrola sprawdza oba orzeczenia, lekarskie i psychologiczne. Ważne badanie lekarskie nie ratuje sytuacji, gdy orzeczenie psychologiczne straciło ważność. Typowy problem dotyczy kierowców po sześćdziesiątce. Kadry liczą termin jak dotąd, czyli pięć lat. Tymczasem kolejne badanie wypada po 30 miesiącach. Przewoźnik dowiaduje się o tym dopiero od inspektora. Kary unikniesz, prowadząc rejestr terminów i kontrolując wiek kierowców.

Po kontroli inspekcja wszczyna postępowanie administracyjne wobec przewoźnika. Na tym etapie możesz złożyć wyjaśnienia i dowody. Przepisy pozwalają uniknąć kary, gdy przewoźnik nie miał wpływu na naruszenie. Przykładem jest kierowca, który przedstawił podrobione orzeczenie. Taką okoliczność trzeba jednak udowodnić dokumentami. Sama deklaracja nie wystarczy.

Badanie lekarskie dla kierowców – jak odwołać się od orzeczenia?

Od orzeczenia odwołujesz się w ciągu 14 dni od jego otrzymania. Badanie lekarskie dla kierowców podlega ponownej ocenie w jednostce wyższego szczebla. Wniosek składasz na piśmie za pośrednictwem lekarza, który wydał orzeczenie. Lekarz przekazuje go razem z dokumentacją w ciągu 14 dni. Ponowne badanie przeprowadza wojewódzki ośrodek medycyny pracy lub instytut badawczy. Nowe orzeczenie zapada w ciągu 30 dni i jest ostateczne. Do wniosku dołącz własną dokumentację medyczną, np. aktualne wyniki od lekarza prowadzącego. Nowe dowody często zmieniają ocenę. Do czasu rozstrzygnięcia kierowca nie prowadzi pojazdu w ramach przewozu drogowego. Odwołanie od orzeczenia psychologicznego przebiega według podobnych zasad.

Badania lekarskie dla kierowców – jak przygotować się do wizyty?

Do badań lekarskich dla kierowców przygotujesz się w kilka minut. Zabierz ze sobą:

• skierowanie i dokument tożsamości,
• okulary lub soczewki, jeśli ich używasz,
• dokumentację leczenia chorób przewlekłych,
• listę przyjmowanych leków i poprzednie orzeczenie, jeśli je masz.

Przyjdź wypoczęty i na czczo, jeśli lekarz zleci badanie krwi. Zatajenie choroby nie opłaca się. Ujawniona później choroba podważa orzeczenie i obciąża kierowcę odpowiedzialnością.

Spór z inspekcją o ważność badań wymaga dokumentów i dokładnej analizy przepisów. Po więcej porad prawnych zapraszamy do bezpośredniego kontaktu.

Otrzymałeś karę za kierowcę bez ważnych badań albo chcesz uporządkować dokumentację floty? Umów konsultację przez Aplikację Kancelarii. TC Kancelaria przeanalizuje Twoją sytuację i wskaże rozwiązanie.